AKSARAY Archives

📍 Genel Bilgiler

Kapadokya’nın giriş kapısı olan, tarih boyunca İpek Yolu’nun en önemli duraklarından biri sayılan Aksaray, sadece bir geçiş noktası değil, keşfedilmeyi bekleyen devasa bir açık hava müzesidir.

İşte 2026 yılı seyahat rotanıza eklemeniz gereken, doğa ve tarihin harmanlandığı Aksaray gezi rehberi:

🏛️ Tarihin Tozlu Sayfaları: Medeniyetlerin Beşiği

Aksaray, Neolitik dönemden Selçuklu’ya kadar uzanan derin bir geçmişe sahip. Şehir merkezinden uzaklaştıkça kendinizi binlerce yıl öncesinde bulabilirsiniz.

Aşıklı Höyük: Orta Anadolu’nun en eski köy yerleşimi. Burada tarihin ilk beyin ameliyatının (trepanasyon) izlerine rastlandığını biliyor muydunuz?
Sultanhanı Kervansarayı: Anadolu Selçuklu mimarisinin en görkemli örneklerinden biri. İpek Yolu üzerinde tüccarların konakladığı bu devasa yapı, taş işçiliğiyle sizi büyüleyecek.
Eğri Minare: "Aksaray'ın Pisa Kulesi" olarak da bilinen bu kırmızı tuğlalı Selçuklu mirası, eğik yapısına rağmen yüzyıllardır dimdik ayakta.

🌿 Doğanın Kalbinde: Ihlara Vadisi ve Selime

Doğa tutkunları için Aksaray demek, Melendiz Çayı’nın hayat verdiği o muazzam kanyon demektir.

Ihlara Vadisi: 14 kilometre uzunluğundaki bu kanyonda 400 basamakla aşağı indiğinizde, sizi bambaşka bir dünya karşılar. Nehir kenarında yürürken kayalara oyulmuş onlarca antik kiliseyi (Ağaçaltı, Yılanlı, Sümbüllü) ziyaret edebilirsiniz.
Selime Katedrali: Vadinin bitiş noktasında yer alan bu devasa manastır kompleksi, Kapadokya’nın en büyük dini yapısıdır. Hatta popüler efsanelere göre Star Wars filminin bazı sahneleri için buradaki manzaralardan ilham alınmıştır.

🥘 Lezzet Durakları: Ne Yemeli?

Aksaray mutfağı, İç Anadolu’nun bereketli topraklarından gelen malzemelerle şekillenmiş bir ziyafet sunar.

Aksaray Tava: Kuzu etinin domates, biber ve sarımsakla buluştuğu, fırından yeni çıkmış sıcacık bir lezzet.
Aksaray Tahinlisi: Özellikle sahur ve kahvaltıların vazgeçilmezi olan bu coğrafi işaretli çörek, bol tahiniyle damaklarda unutulmaz bir tat bırakır.
İnceelek Tatlısı: Şehrin en meşhur yöresel tatlılarından biri; incecik açılmış hamurun o muazzam çıtırtısı...

💡 Gezgin Notları

En İyi Zaman: Vadide yürüyüş yapmak için ilkbahar (Nisan-Mayıs) veya sonbahar (Eylül-Ekim) ayları en idealidir.
Hasandağı: Eğer dağcılıkla ilgileniyorsanız, şehrin silüetini süsleyen sönmüş volkan Hasandağı’na tırmanış yapabilirsiniz.
Ulaşım: Aksaray, Ankara ve Konya gibi büyük şehirlere oldukça yakındır; Kapadokya turunuzu buraya bir gün ayırarak taçlandırabilirsiniz.

📜 Tarihçe

Aksaray, binlerce yıllık geçmişiyle Anadolu’nun en köklü yerleşim merkezlerinden biridir. Şehrin tarihçesi, sadece yerel bir kronoloji değil, aynı zamanda dünya medeniyet tarihinin önemli dönüm noktalarını da içinde barındırır.

İşte Aksaray'ın dönemlere göre kısa tarihçesi:

1. Cilalı Taş Devri ve İlk Yerleşimler (M.Ö. 8000 - 5000)

Aksaray'ın tarihi, bölgedeki en eski yerleşim olan Aşıklı Höyük ile başlar. Burası, Orta Anadolu’da tarımın ve yerleşik hayatın başladığı ilk köylerden biridir.

İlginç Bilgi: Aşıklı Höyük’te yapılan kazılarda bulunan bir kafatası, tarihteki ilk beyin ameliyatının (trepanasyon) burada yapıldığını kanıtlamıştır.

2. Hitit, Asur ve Frig Dönemleri

M.Ö. 2000’li yıllarda Aksaray, Hitit İmparatorluğu'nun egemenliğine girmiştir. Bölge, o dönemde Mezopotamya ile Anadolu arasındaki ticareti sağlayan Asur Ticaret Kolonileri'nin (Karum) geçiş güzergahı üzerindeydi. Daha sonra Frigler ve Persler bölgede hakimiyet kurmuştur.

3. Kapadokya Krallığı ve Roma Dönemi

Bölge, Helenistik dönemde Kapadokya Krallığı'nın bir parçasıydı. Romalılar döneminde ise şehrin ismi "Garsaura" olarak biliniyordu. Roma İmparatoru Claudius burayı bir koloni haline getirmiş ve şehre "Archelais" adı verilmiştir. Hristiyanlığın yayılma döneminde Ihlara Vadisi gibi bölgeler, din adamları için önemli birer inziva ve ibadet merkezi olmuştur.

4. Selçuklu Dönemi: Altın Çağ

Aksaray’ın tarihindeki en parlak dönem Anadolu Selçuklu Devleti zamanıdır. 11. yüzyılda Türklerin eline geçen şehir, Sultan II. Kılıçarslan tarafından yeniden imar edilmiştir.

Kutlu Şehir: Sultan II. Kılıçarslan buraya büyük bir saray yaptırmış, şehri askeri bir üs haline getirmiş ve dindar nüfusun yoğunluğu nedeniyle şehre "Salihiye" veya "Darü’l-Zuhd" (Zahitler Yurdu) denilmiştir.
İpek Yolu: Selçuklular döneminde şehir, İpek Yolu’nun en önemli ticaret duraklarından biri olmuş; Sultanhanı gibi devasa kervansaraylar bu dönemde inşa edilmiştir.

5. Osmanlı Dönemi

Selçuklulardan sonra Karamanoğulları'nın eline geçen Aksaray, Fatih Sultan Mehmet döneminde (1470) Osmanlı topraklarına katılmıştır.

İstanbul-Aksaray Bağlantısı: Fatih Sultan Mehmet, İstanbul'u fethettikten sonra şehri şenlendirmek için Aksaray halkının bir kısmını İstanbul'a göç ettirmiştir. İstanbul'daki meşhur Aksaray semtinin adı, buraya yerleştirilen Aksaraylılardan gelmektedir.

6. Cumhuriyet Dönemi

Aksaray, 1920 yılında müstakil bir vilayet (il) yapılmış, ancak 1933 yılında bir kanunla Niğde’ye bağlı bir ilçe statüsüne düşürülmüştür. Uzun süren çabalar sonucunda, 15 Haziran 1989 tarihinde yeniden Türkiye’nin bir ili olma hakkını kazanmıştır.

Bugün Aksaray, hem Selçuklu'nun vakur duruşunu hem de antik dönemlerin gizemini taşıyan modern bir Anadolu şehri olarak gelişimini sürdürmektedir.

🗺️ Gezilecek Yerler

Aksaray, tarih meraklılarından doğa tutkunlarına kadar her türden gezgin için saklı bir hazine gibidir. Şehri tam anlamıyla keşfetmek isterseniz rotanızı şu ana duraklara ayırabilirsiniz:

1. Doğa ve Tarihin Buluşması: Ihlara Vadisi

Dünyanın en büyük kanyonlarından biri olan bu vadi, ortasından geçen Melendiz Çayı ile adeta bir vaha gibidir.

Neler Yapılır: 14 kilometrelik parkurda yürüyüş yapabilir, nehir üzerine kurulu çardaklarda çay molası verebilirsiniz.
Görülmesi Gereken Kilideler: Ağaçaltı, Yılanlı ve Sümbüllü kiliseleri gibi kayalara oyulmuş onlarca yapıyı mutlaka görün.

2. Kapadokya'nın En Büyüğü: Selime Katedrali

Ihlara Vadisi’nin bitiş noktasında yer alan bu devasa manastır kompleksi, bölgedeki en etkileyici yerlerden biridir.

Özelliği: İçinde mutfak, ahırlar, kiliseler ve büyük koridorlar barındıran bu yapı, zamanında bölgenin en büyük dini merkeziydi. Manzarası ise kendinizi başka bir gezegende hissettirecek kadar eşsizdir.

3. İpek Yolu'nun Mirası: Sultanhanı Kervansarayı

Şehir merkezine yaklaşık 40 km mesafede bulunan bu yapı, Anadolu Selçuklu mimarisinin zirvesidir.

Özelliği: Selçuklu sultanı I. Alaeddin Keykubad tarafından yaptırılan kervansaray, devasa mermer kapısı ve geometrik süslemeleriyle dünyaca ünlüdür.

4. Volkanik Bir Dev: Hasandağı

Kapadokya’nın oluşumunda büyük rol oynayan bu sönmüş volkanik dağ, hem trekking hem de manzara fotoğrafçılığı için harikadır.

Neler Yapılır: Yazın dağ yürüyüşü ve tırmanış, kışın ise kar yürüyüşleri için tercih edilir. Eteklerindeki Nora Antik Kenti kalıntıları da tarihe meraklı olanları bekliyor.

5. Şehir Merkezindeki İkonlar

Aksaray'ın merkezini gezerken şu üç noktayı kaçırmamalısınız:

Eğri Minare (Kızıl Minare): Selçuklu döneminden kalan bu minare, meşhur Pisa Kulesi gibi eğik bir yapıya sahiptir.
Aksaray Müzesi: Bölgedeki kazılardan (özellikle Aşıklı Höyük) çıkarılan eserleri ve mumyaları görebileceğiniz modern bir müze.
Zinciriye Medresesi: Selçuklu ve Osmanlı mimarisinin harmanlandığı, günümüzde kültür merkezi olarak kullanılan huzurlu bir mekan.