AMASYA Archives

📍 Genel Bilgiler

Amasya, Yeşilırmak’ın iki yakasına inci gibi dizilmiş Yalıboyu evleri, devasa kayalara oyulmuş kralları ve efsaneleşmiş aşk hikayeleriyle Anadolu’nun en estetik şehirlerinden biri. Eğer hem tarih hem de doğa dolu bir rota arıyorsanız, "Şehzadeler Şehri" Amasya sizi bekliyor.

İşte Amasya’nın ruhunu keşfetmeniz için hazırladığım kapsamlı blog rehberi:

🏛️ Tarihin Kalbi: Harşena Dağı ve Kral Kaya Mezarları

Amasya denince akla gelen ilk görüntü, şehrin tepesinde yükselen devasa Kral Kaya Mezarlarıdır.

Kralların Ebedi İstirahatgahı: M.Ö. 302 yılında kurulan Pontus Krallığı’na ait olan bu 21 mezar, kalker kayalara oyularak yapılmıştır. Gece ışıklandırmasıyla şehre mistik bir hava katar.
Harşena Kalesi: Mezarların daha da yukarısında bulunan kale, Helenistik dönemden Osmanlı’ya kadar pek çok medeniyetin izini taşır. Zirveden tüm şehri panoramik olarak izlemek paha biçilemez.
Aynalı Mağara: Güneş ışığı vurduğunda parlayan dış cephesiyle bilinen, işçiliği en zarif kaya mezarlarından biridir.

🏠 Yeşilırmak’ın İncileri: Yalıboyu Evleri

Yeşilırmak boyunca sıralanan geleneksel Osmanlı evleri, Amasya’nın siluetini oluşturur.

Hazeranlar Konağı: 19. yüzyıl sivil mimarisinin en güzel örneklerinden biri olan bu konak, günümüzde etnografya müzesi olarak hizmet veriyor.
Şehzadeler Müzesi: Osmanlı döneminde Amasya’da valilik yapmış (Fatih Sultan Mehmet, Yavuz Sultan Selim gibi) şehzadelerin balmumu heykellerini burada görebilirsiniz.

🍴 Gastronomi Durakları: Ne Yenir?

Amasya mutfağı sadece elmadan ibaret değil! Şehrin tescilli lezzetlerini denemeden dönmeyin:

Lezzet	Özelliği
Amasya Çöreği	Haşhaş ve cevizin muazzam uyumu. Çörekçi Galip’te denemelisiniz.
Bakla Dolması	Kuru bakla ve kaburga etiyle yapılan, üzerine yoğurt dökülen efsane bir tat.
Bamya Yemeği	Kurutulmuş çiçek bamyalarla yapılan, Amasya sofralarının "Ağır Misafir" yemeğidir.
Keşkek	Özellikle Merzifon usulü (et ve yarmalı) keşkek oldukça meşhurdur.
Misket Elması	Sert, sulu ve bir tarafı kırmızı, bir tarafı yeşil o meşhur küçük elmalar.

🏞️ Doğal Güzellikler ve Efsaneler

Boraboy Gölü: Şehir merkezine 60 km mesafedeki bu heyelan set gölü, "Amasya’nın Aynası" olarak bilinir. Etrafındaki kayın ve çam ormanları arasında yürüyüş yapmak veya bungalovlarda konaklamak harika bir deneyim.
Ferhat ile Şirin Su Kanalı: "Aşk dağı deler mi?" sorusunun yanıtı burada. Ferhat’ın Şirin’e kavuşmak için dağları delerek şehre su getirdiği söylenen antik su kanallarını ve Aşıklar Müzesi’ni ziyaret edebilirsiniz.
Sabuncuoğlu Tıp ve Cerrahi Tarihi Müzesi: 14. yüzyıldan kalma bu darüşşifada, o dönemde hastaların müzik ve su sesiyle nasıl tedavi edildiğini öğrenince çok şaşıracaksınız.

💡 Küçük Bir İpucu: Amasya'yı gezmek için en ideal zaman, doğanın uyandığı ilkbahar aylarıdır. Ayrıca şehri bir de Çakallar Seyir Terası'ndan gün batımında izlemeyi unutmayın!

📜 Tarihçe

Amasya, sadece bir şehir değil; 8.500 yıllık kesintisiz bir yerleşimle adeta açık hava müzesi niteliğinde bir tarih kitabıdır. Yeşilırmak’ın bereketli vadisinde kurulan bu şehir, Hititlerden Osmanlı’ya kadar her medeniyetin üzerine bir tuğla koyduğu devasa bir miras barındırır.

İşte Amasya’nın dönüm noktalarıyla kısa tarihi:

🏛️ Antik Çağ ve İlk Medeniyetler

Amasya’nın bilinen en eski ismi Amaseia’dır. İsmini, burada yaşadığına inanılan Amazon kraliçesi Amasis'ten aldığı rivayet edilir.

Hitit ve Frig Dönemi: M.Ö. 2000’lerde Hititlerin egemenliğine giren bölge, stratejik konumu nedeniyle her zaman bir savunma noktası olmuştur.
Pontus Krallığı'nın Başkenti: Amasya tarihinin en görkemli dönemlerinden biridir. M.Ö. 3. yüzyılda kurulan Pontus Krallığı, Amasya’yı başkent yapmış ve bugün şehrin simgesi olan o devasa Kral Kaya Mezarları bu dönemde, kralların ebedi istirahati için inşa edilmiştir.
Roma ve Bizans: M.Ö. 70’lerde Roma hakimiyetine geçen şehir, önemli bir eyalet merkezi ve askeri üs haline gelmiştir. Coğrafyacı Strabon (M.Ö. 64 - M.S. 24), Amasya doğumludur ve yazdığı meşhur Geographika eserinde şehrini detaylıca anlatmıştır.

🌙 Türk-İslam Dönemi ve Beylikler

1071 Malazgirt Zaferi'nden kısa süre sonra Amasya, Türklerin eline geçti.

Danişmendliler: 1075 yılında Melik Ahmed Danişmend Gazi tarafından fethedilen şehir, bölgenin önemli bir ilim ve kültür merkezi haline getirildi.
Selçuklu Dönemi: Anadolu Selçuklu Devleti döneminde şehir, mimari açıdan altın çağını yaşadı. Özellikle camiler, medreseler ve darüşşifalar (hastaneler) bu dönemde şehre kimlik kazandırdı.

📜 Osmanlı Dönemi: Şehzadeler Şehri

Osmanlı İmparatoru I. Bayezid (Yıldırım) döneminde Osmanlı topraklarına katılan Amasya, imparatorluk için çok kritik bir rol üstlendi:

Eğitim Merkezi: Tahta çıkmadan önce devlet yönetimi eğitimi almaları için şehzadelerin (Fatih Sultan Mehmet ve Yavuz Sultan Selim gibi) gönderildiği en önemli "Sancak" olmuştur.
Taht Mücadeleleri: Fetret Devri'nde Çelebi Mehmet, devleti Amasya’dan yöneterek birliği yeniden sağlamış, bu yüzden Amasya "Osmanlı’nın ikinci kez kurulduğu yer" olarak da anılmıştır.

🇹🇷 Milli Mücadele: Amasya Tamimi

Amasya, Türkiye Cumhuriyeti'nin doğum belgesinin imzalandığı yerdir.

22 Haziran 1919: Mustafa Kemal Atatürk ve silah arkadaşları, Amasya Tamimi'ni burada kaleme aldı.
"Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır" maddesiyle, Milli Mücadele’nin yöntemi ve amacı tüm dünyaya buradan ilan edildi.

Amasya Tarihinde İlginç Bir Bilgi:

Amasya, dünyanın ilk coğrafyacısı kabul edilen Strabon'un yanı sıra; tıp tarihinde çığır açan, ilk Türkçe cerrahi kitabı yazan ve müzik/su sesiyle tedavi yöntemlerini geliştiren Sabuncuoğlu Şerefeddin’in de yetiştiği topraklardır.

🗺️ Gezilecek Yerler

Amasya, coğrafi yapısı gereği Yeşilırmak’ın çevresine kurulu olduğu için gezmesi oldukça keyifli ve kolay bir şehirdir. "Şehzadeler Gezi Yolu" boyunca yürüyerek bile birçok noktayı görebilirsiniz.

İşte Amasya’da mutlaka görmeniz gereken yerler:

🏛️ Tarih ve Arkeoloji Durakları

1. Kral Kaya Mezarları

Şehrin neresinden bakarsanız bakın görebileceğiniz bu devasa mezarlar, Pontus Krallığı'na aittir. Kayaların içine oyulmuş bu yapılar, özellikle gece ışıklandırmasıyla büyüleyici görünür. Yukarı tırmandığınızda şehri kuşbakışı izleyebilirsiniz.

2. Amasya Kalesi (Harşena Kalesi)

Harşena Dağı’nın zirvesinde yer alan kale, kenti savunma amacıyla inşa edilmiştir. İçerisinde sarnıçlar, zindanlar ve cephanelik kalıntıları bulunur. Zirvedeki seyir terasında bir yorgunluk kahvesi içmek şart!

3. Amasya Arkeoloji Müzesi

Hititlerden Roma’ya, Selçuklu’dan Osmanlı’ya kadar 13 farklı medeniyetin eserlerini barındırır. Müzenin en çok dikkat çeken bölümü ise İlhanlı dönemine ait mumyalar kısmıdır. Türkiye’de bu kadar iyi korunmuş Müslüman mumyalarını görebileceğiniz nadir yerlerdendir.

🏠 Mimari ve Kültürel Noktalar

4. Hazeranlar Konağı

1865 yılında inşa edilen bu konak, Osmanlı sivil mimarisinin en zarif örneklerinden biridir. Yeşilırmak’ın tam kenarında bulunan konak, dönem yaşantısını yansıtan etnografik bir müze olarak hizmet veriyor.

5. Sabuncuoğlu Tıp ve Cerrahi Tarihi Müzesi (Bimarhane)

İlhanlılar döneminde inşa edilen bu yapı, tıp tarihine meraklı olanlar için eşsizdir. Ünlü hekim Sabuncuoğlu Şerefeddin’in cerrahi aletlerini görebilir, o dönemde akıl hastalarının su sesi ve müzikle tedavi edildiği salonları ziyaret edebilirsiniz.

6. II. Bayezid Külliyesi

Şehrin en görkemli dini yapısıdır. İçerisinde cami, medrese, imaret ve kütüphane bulunur. Bahçesindeki asırlık çınar ağaçlarının altında oturup huzuru hissedebilirsiniz.

🌳 Doğa ve Efsaneler

7. Ferhat ile Şirin Aşıklar Müzesi ve Su Kanalı

Ferhat’ın Şirin’e kavuşmak için dağları delerek şehre su getirdiği efsanevi kanalları burada görebilirsiniz. Burası hem bir park hem de sevda hikayelerinin anlatıldığı tematik bir müzedir.

8. Boraboy Gölü (Tabiat Parkı)

Şehir merkezine yaklaşık 1 saat uzaklıktadır. Bir heyelan set gölü olan Boraboy, etrafındaki kayın ve çam ağaçlarıyla adeta saklı bir cennettir. Piknik, yürüyüş veya bungalov evlerde konaklama için idealdir.

9. Çakallar Seyir Terası

Eskiden şehzadelerin avlanmaya çıktığı bu tepe, şimdi Amasya’yı en güzel açıyla izleyebileceğiniz yerdir. Özellikle gün batımında tüm şehrin ışıklarının yanışını izlemek için buraya çıkmalısınız.

🚶 Bir Amasya Klasiği: Şehzadeler Gezi Yolu

Yeşilırmak kenarı boyunca uzanan bu yürüyüş yolunda; Amasya’da valilik yapmış Osmanlı şehzadelerinin büstleri, tarihi Yalıboyu Evleri ve nehir üzerindeki nostaljik Alçak Köprü sizi karşılar.

İpucu: Eğer vaktiniz varsa, vadi içerisindeki Aynalı Mağara'yı da rotanıza ekleyebilirsiniz; güneş ışığının taşlara vurduğu o anları yakalamak harikadır.

DEVLET